CÔNG TÁC XÃ HỘI VIỆT NAM — NGHỀ CỦA TRÁI TIM VÀ TRÁCH NHIỆM

Gửi các em học sinh Trường THPT Nguyễn Trãi thân mến!

Có bao giờ các em tự hỏi: Ai là người đứng bên cạnh những đứa trẻ mồ côi không nơi nương tựa? Ai lắng nghe những người già neo đơn trong những đêm dài cô quạnh? Ai giúp người khuyết tật tìm lại niềm tin vào cuộc sống? Ai đồng hành cùng những gia đình đang đứng trước bờ vực tan vỡ?

Câu trả lời chỉ có một — đó là những người làm công tác xã hội.

Một Nghề Đặc Biệt Mang Tên "Nhân Ái"

Công tác xã hội không phải là nghề của sự giàu sang hay danh vọng hào nhoáng. Đó là nghề của lòng trắc ẩn, của sự kiên nhẫn, của trái tim biết yêu thương và đôi tay sẵn sàng dấn thân. Người làm công tác xã hội là cầu nối giữa những con người đang chịu đựng khó khăn với những nguồn lực, chính sách và cơ hội mà xã hội dành cho họ.

Theo Luật Trẻ em năm 2016, Nghị định số 110/2024/NĐ-CP về công tác xã hội và hàng loạt văn bản pháp lý quan trọng khác, Nhà nước Việt Nam đã chính thức khẳng định: công tác xã hội là một nghề chuyên nghiệp, được pháp luật bảo hộ và xã hội tôn trọng. Đây không còn là hoạt động từ thiện tự phát, mà là một hệ thống dịch vụ chuyên nghiệp, có phương pháp, có đạo đức nghề nghiệp, có giá trị khoa học rõ ràng.

Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách thiết thực: đào tạo nhân lực công tác xã hội tại các trường đại học, cao đẳng trên cả nước; xây dựng mạng lưới cơ sở trợ giúp xã hội từ trung ương đến địa phương; bố trí nhân viên công tác xã hội tại bệnh viện, trường học, trung tâm bảo trợ, tòa án, trại giam... Tất cả vì một mục tiêu duy nhất: không để ai bị bỏ lại phía sau.

Họ Đang Làm Gì Cho Cuộc Đời Này?

Hãy để tôi kể cho các em nghe về những con người thầm lặng ấy.

Ở một góc khuất của thành phố, một nhân viên công tác xã hội trường học đang ngồi lắng nghe một học sinh lớp 11 rơi nước mắt vì áp lực học tập, vì mâu thuẫn gia đình, vì cảm giác cô đơn đến nghẹt thở. Người nhân viên ấy không phán xét, không vội vàng cho lời khuyên — họ chỉ lắng nghe, thật sự lắng nghe, để em ấy biết rằng mình không đơn độc.

Ở một bệnh viện ung thư, một nhân viên công tác xã hội y tế đang giúp một gia đình nông thôn nghèo tìm nguồn hỗ trợ viện phí, kết nối với quỹ từ thiện, tư vấn tâm lý cho người bệnh đang tuyệt vọng. Họ không chữa được bệnh, nhưng họ chữa lành nỗi sợ hãi.

Ở một trung tâm bảo trợ xã hội, một nhân viên công tác xã hội đang dạy kỹ năng sống cho những đứa trẻ lang thang, giúp chúng tìm lại phẩm giá và tương lai mà tưởng chừng đã vĩnh viễn mất đi.

Và ở ngay trường các em — có thể ngay lúc này — ai đó đang cần được lắng nghe, được giúp đỡ, được dẫn đường. Công tác xã hội học đường chính là tấm lưới an toàn bảo vệ mỗi học sinh trước những rủi ro của tuổi trưởng thành.

Giá Trị Nào Làm Nên Vẻ Đẹp Của Nghề?

Công tác xã hội được xây dựng trên bốn nền tảng giá trị mà bất kỳ xã hội văn minh nào cũng trân trọng:

Thứ nhất — Phẩm giá con người. Mọi cá nhân, dù nghèo khó, khuyết tật, lầm lỗi hay bị xã hội xa lánh, đều có quyền được đối xử với sự tôn trọng tuyệt đối. Người làm công tác xã hội không nhìn thân chủ của mình bằng ánh mắt thương hại — họ nhìn bằng sự bình đẳng và tin tưởng.

Thứ hai — Công bằng xã hội. Công tác xã hội đấu tranh để thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng, giúp những người yếu thế tiếp cận được quyền lợi và cơ hội mà lẽ ra họ xứng đáng được hưởng. Đây là tiếng nói của công lý trong hành động.

Thứ ba — Tầm quan trọng của các mối quan hệ. Con người không thể sống cô lập. Nhân viên công tác xã hội tin rằng kết nối — với gia đình, cộng đồng, xã hội — là chìa khóa để con người vượt qua khó khăn và phát triển.

Thứ tư — Tính chính trực. Người làm nghề này phải trung thực, có trách nhiệm và luôn đặt lợi ích của thân chủ lên trên tất cả. Đây là nghề đòi hỏi đạo đức trong từng hành động nhỏ nhất.

Chủ Đề Của Chúng Ta — Một Lời Hiệu Triệu

Năm nay, ngành công tác xã hội Việt Nam mang chủ đề đầy khí thế: "Công tác xã hội Việt Nam — Sáng tạo chuyên nghiệp — Vươn mình đột phá".

Đây không chỉ là khẩu hiệu. Đây là lời hiệu triệu cho một thế hệ mới — thế hệ các em — sẵn sàng nhìn nhận nghề công tác xã hội không phải là nghề của sự hy sinh cam chịu, mà là nghề của sáng tạo và chuyên nghiệp. Là nghề ứng dụng tâm lý học, xã hội học, khoa học hành vi để giải quyết những vấn đề phức tạp nhất của con người. Là nghề của thời đại mới — nơi công nghệ, đổi mới và nhân văn hòa quyện với nhau.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn "vươn mình" — kinh tế tăng trưởng, xã hội biến đổi nhanh, nhưng cũng kéo theo những thách thức mới: bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em, sức khỏe tâm thần học đường, người cao tuổi cô đơn giữa đô thị hiện đại... Những vấn đề đó cần hàng triệu trái tim và khối óc được đào tạo bài bản để giải quyết. Và thế hệ đó — chính là các em.

Các Em Có Thể Làm Gì Ngay Hôm Nay?

Các em không cần đợi đến khi trưởng thành mới bắt đầu sống có ý nghĩa. Ngay bây giờ, các em có thể:

- Lắng nghe bạn bè khi họ buồn, đừng thờ ơ khi thấy ai đó cô đơn
- Lên tiếng khi chứng kiến bắt nạt, bất công trong trường lớp
- Tìm hiểu về các quyền trẻ em, quyền con người — để tự bảo vệ mình và giúp người khác
- Tham gia các hoạt động tình nguyện, cộng đồng do nhà trường và đoàn thể tổ chức
- Cân nhắc nghề công tác xã hội như một lựa chọn nghề nghiệp xứng đáng cho tương lai

Mỗi hành động nhỏ của các em hôm nay chính là hạt giống của một xã hội nhân ái, văn minh và bình đẳng hơn ngày mai.

Nghề Của Những Người Dũng Cảm

Có người từng nói: "Chọn nghề công tác xã hội là chọn yêu thương làm sự nghiệp."

Trong thế giới ngày càng hiện đại và đôi khi lạnh lùng này, những người dám chọn yêu thương làm sự nghiệp chính là những anh hùng thầm lặng của xã hội. Họ không cầm súng, không đứng trên sân khấu hào quang — nhưng họ đang thay đổi từng cuộc đời, từng gia đình, từng cộng đồng bằng sự tận tâm và chuyên nghiệp của mình.

Các em học sinh Trường THPT Nguyễn Trãi — các em đang ở độ tuổi đẹp nhất của đời người, với trái tim rộng mở và ước mơ chưa có giới hạn. Hãy nhìn về phía những con người đang làm công tác xã hội với ánh mắt trân trọng và cảm phục.

Và biết đâu, trong số các em hôm nay — sẽ có người trở thành người nhân viên công tác xã hội của ngày mai, người sẽ thắp sáng hy vọng cho những phận người còn đang trong bóng tối.

Việt Nam đang vươn mình. Và nghề công tác xã hội — đang cần các em sải cánh cùng!